Ferdi Tayfur denildiğinde akla ilk olarak birbirinden unutulmaz şarkılar, plaklar ve konserler geliyor. Ancak sanatçının şöhreti yalnızca müzik dünyasıyla sınırlı değildi. Özellikle 1970’li ve 1980’li yıllarda Ferdi Tayfur, Türkiye’nin en çok konuşulan sanatçılarından biriydi. Şarkıları dillerden düşmüyor, filmleri büyük ilgi görüyor, adı günlük sohbetlerde bile sık sık geçiyordu.
Ferdi Tayfur’un o yıllardaki popülerliğini anlamak için yalnızca kendi filmlerine bakmak yeterli değil. Yeşilçam’ın farklı yapımlarında sanatçının adının anılması, şarkılarının duyulması ve hatta onun üzerinden espriler yapılması da bu şöhretin önemli göstergeleri arasında yer alıyor.
Sultan, Şaka Yapma, Çiçek Abbas ve Yedi Bela Hüsnü gibi filmlerde karşımıza çıkan ayrıntılar, Ferdi Tayfur’un dönemin Türkiye’sinde ne kadar tanınan bir isim olduğunu bir kez daha hatırlatıyor.
Kartal Tibet’in yönettiği, Türkan Şoray ve Bulut Aras’ın başrolünde oynadığı 1978 yapımı Sultan, mahalle yaşamını ve insanların günlük mücadelelerini anlatan sevilen Yeşilçam filmlerinden biri.
Filmin en dikkat çekici bölümlerinden birinde mahalle sakinleri, Ferdi Tayfur’un Derbeder filmini sinemada birlikte izliyor. Filmdeki acıklı sahneler karşısında kadınlar gözyaşlarını tutamazken, Abdullah karakteri de hayranlığını gizleyemiyor.
Abdullah’ın, “Yaşa Ferdi, ne ses be abi!” diye seslenmesi, bugün bile hatırlanmaya değer bir ayrıntı. Çünkü burada yalnızca bir sanatçıya duyulan hayranlık anlatılmıyor. Aynı zamanda Ferdi Tayfur’un filmlerinin ve şarkılarının insanların hayatında nasıl bir yer tuttuğu da gösteriliyor.
Üstelik filmde Ferdi Tayfur’un Çeşme şarkısının da kullanılması, sanatçının müziğinin Yeşilçam dünyasındaki görünürlüğünü artırıyor. Sultan çeşme başındayken Kemal dolmuşun teybine Ferdi Tayfur’un “Çeşme” kasetini koyar ve şarkıyı son ses açarak ona çeşme başında ilan-ı aşk eder. Bu sahneler, Ferdi Tayfur’un nasıl bir yere sahip olduğunu anlamak açısından oldukça anlamlı.
Ferdi Tayfur’un şöhretine yapılan en ilginç göndermelerden biri de Zeki Alasya ve Metin Akpınar’ın başrollerini paylaştığı Şaka Yapma filminde karşımıza çıkıyor.
Filmde Metin Akpınar’ın canlandırdığı karakter, “Bir planları var, gözlerin yaşarır !” diyor. Zeki Alasya ise bu sözlerin ardından şu karşılığı veriyor:
“Ne yani, şimdi bana Ferdi Tayfur’la film mi çekecekler?”
Ancak sahnenin asıl dikkat çekici tarafı, bu repliğin hemen ardından geliyor. Zeki Alasya, Ferdi Tayfur’un sevilen şarkısı Merak Etme Sen’i söylüyor.
Bugünden bakıldığında bu kısa sahne, dönemin popüler kültürü hakkında önemli bir fikir veriyor. Bir komedi filminde Ferdi Tayfur’un adının espriye konu olması ve ardından şarkısının söylenmesi, sanatçının toplumda ne kadar tanınan bir isim olduğunu gösteriyor.
Üstelik bu gönderme, Ferdi Tayfur’un yalnızca arabesk müzik dinleyenlerin bildiği bir sanatçı olmadığını da düşündürüyor. Onun adı, farklı türlerdeki filmlerde bile seyircinin anlayabileceği bir espri unsuru olarak kullanılabiliyordu.
Kemal Sunal’ın başrolünde yer aldığı 1982 yapımı Yedi Bela Hüsnü, Ferdi Tayfur’un şöhretinin mizah yoluyla gündeme geldiği filmlerden biri olarak da dikkat çekiyor.
Filmde Hüsnü, sevdiği Hüsniye’nin dikkatini çekmek ister. Bunun için şarkı söylemeye karar verir; ancak kendi sesiyle istediği etkiyi yaratamayacağını düşününce arkadaşı Cemal’in yardımıyla bir teyp kullanır.
Ferdi Tayfur’un Merak Etme Sen şarkısı çalarken Hüsnü, şarkıyı kendisi söylüyormuş gibi playback yapar. Ortaya çıkan görüntü, filmin komik anlarından birini oluşturur.
Bu sahnenin arkasında basit bir espriden daha fazı vardır. Ferdi Tayfur’un şarkılarının o yıllarda ne kadar tanındığını düşünürsek, seçilen eserin seyirci tarafından hemen anlaşılabilmesi de önem kazanıyor.
Şaka Yapma filminde Zeki Alasya’nın aynı şarkıyı söylemesiyle birlikte düşünüldüğünde, Merak Etme Sen eserinin farklı komedi filmlerinde karşımıza çıkması ayrıca dikkat çekiyor. Böylece Ferdi Tayfur’un müziği, yalnızca duygusal sahnelerde değil, mizahın içinde de yer buluyor.
Sinemamızın en ikonik yapımlarından biri olan Çiçek Abbas filminde İlyas Salman’ın canlandırdığı saf muavin Abbas, Şakir’in (Şener Şen) elinden geri almaya çalıştığı sevgilisi Nazlı’yı (Pembe Mutlu) ilk randevusuna davet ederken doğrudan Ferdi Tayfur kozunu oynar. Abbas, Nazlı’nın karşısına geçip o efsane repliği söyler:
“+Dur.. bir dakika.. Ferdi Tayfur.. seviyorsun mu?
-Seviyorum.
+Taksim, film, artist, sinema… Oynatıyorlar.. Beraber şaapak mı? Gidek mi?”
Filmde ki bu replik Ferdi Tayfur’un ülke çağında ne kadar büyük bir şöhrete sahip olduğunun kanıtıdır
Ferdi Tayfur’un farklı Yeşilçam filmlerinde anılması, dönemin Türkiye’sinde müzik ile sinemanın ne kadar iç içe olduğunu gösteriyor.
O yıllarda bir sanatçının popülerliği yalnızca albüm satışlarıyla ölçülmüyordu. Şarkılarının sokakta duyulması, filmlerde kullanılması, adının sohbetlerde geçmesi ve başka sanatçılar tarafından anılması da bu şöhretin bir parçasıydı.
Ferdi Tayfur, özellikle aşkı, ayrılığı ve özlemi anlatan şarkılarıyla milyonlarca insana ulaşmıştı. Bu nedenle onun adının bir komedi filminde geçmesi veya şarkısının bir sahneye eşlik etmesi, dönemin seyircisi için tanıdık bir ayrıntıydı.
Yeşilçam filmleri bugün yeniden izlendiğinde, bu küçük göndermeler dönemin kültürel hafızasını anlamamıza yardımcı oluyor. Bazen birkaç saniyelik bir sahne, bir sanatçının ne kadar geniş bir kitleye ulaştığını uzun uzun anlatmaktan daha etkili olabiliyor.
Ferdi Tayfur’un Türk müziğindeki yeri, yalnızca unutulmaz şarkılarıyla açıklanabilecek kadar sınırlı değil. Sanatçı, dönemin popüler kültüründe de kendine sağlam bir yer edinmişti.
Sultan filminde hayranlarının coşkuyla ona seslenmesi, Şaka Yapma filminde Zeki Alasya’nın adını anıp Merak Etme Sen şarkısını söylemesi, Yedi Bela Hüsnü filminde aynı şarkıyla playback yapılması ve Çiçek Abbas filminde Ferdi Tayfur filmine gitmeyi teklif edilmesi bu etkinin farklı örneklerini ortaya koyuyor.
Bütün bu sahneler bir arada düşünüldüğünde, Ferdi Tayfur’un yalnızca kendi filmlerinin yıldızı olmadığı görülüyor. Onun adı ve şarkıları, Yeşilçam’ın farklı hikâyelerine de girmişti.
Belki de Ferdi Tayfur’un şöhretini anlatmanın en güzel yollarından biri tam olarak bu: Yıllar geçse de şarkılarının başka filmlerde duyulması, adının unutulmaz repliklerde yaşaması ve seyircinin bu sahneleri bugün bile ilgiyle hatırlaması.
Ferdi Tayfur’un sesi yalnızca radyolarda ve plaklarda değil, Yeşilçam’ın hafızasında da yaşamaya devam ediyor.
